» Phelsuma`s


vrouwtje van Phelsuma klemmeri
algemeen
Phelsuma`s zijn dagactieve gekko`s. Het voornaamste verspreidingsgebied vormt Madagascar, de Seychellen, Comoren, Andamanen en de mascarene eilanden.

(meer volgt...)

» Terrarium

Omdat de meeste Phelsuma`s uitgesproken boombewoners zijn die graag klimmen is een terrarium dat hoger is dan breed aan te bevelen. Een mooie maat voor een middelgrote soort zoals Phelsuma laticauda is 40x40x70 (lxbxh).

Voorbeeld ingericht Phelsuma-terrarium met sanseveria en zamioculcas

zij- en achterwanden
In de Phelsumabakken zijn de achter- en zijwanden aan de buitenzijde gelakt met verf (flexa hoogglans op terpentine basis-) in een witte kleur. Een lichte achterwand reflecteert het licht veel beter dan een donkere waardoor de dieren veel beter op kleur komen. In de bakken zelf zit geen achterwand, dit is praktisch voor het schoonhouden van de bakken. Bovendien preferen Phelsuma`s een gladde ondergrond..

bodembedekking
Voor Phelsuma`s is de bodembedekking van ondergeschikt belang. Ik gebruik in de bakken oestergrit dat in een laag van 2-3 cm op de bodem ligt. Ik houd de bodem zo droog mogelijk. Vochtige bodems vormen namelijk een broedplaats voor schimmels en bacterieen.

beplanting
Mijn bakken zijn dicht beplant omdat mijn ervaring is dat de dieren zich dan meer op hun gemak voelen. Bovendien kunnen de dieren zich beter voor elkaar verstoppen en uit elkaars zicht zitten. Dit laatste is vooral voor de vrouwtjes van belang. De planten staan bij mij in bloempotten. Dit is makkelijk watergeven en je kunt heel snel een bak leeghalen mocht dat nodig zijn. Bij phelsuma`s gebruik ik vooral sanseveria`s, dracena`s en zamioculcas.
Dit zijn planten die goed tegen een stootje kunnen, snel groeien en goedkoop zijn.
klimgelegenheid
In de phelsumabakken gebruik ik bamboe van verschillende diameters. Phelsuma`s hebben een voorkeur voor dikke buizen. Ook verstoppen phelsuma`s zich graag in de holle stengels en leggen er meestal ook hun eieren. Om te voorkomen dat de dieren in buizen kruipen waarvan de opening te klein is, dicht ik die uiteinden met kurk of siliconenkit. Op die manier voorkom je dat een dier klem komt te zitten. In de bakken heb ik bovenin een horizontale tak/bamboe over de gehele lengte waar het spotje op gericht is. Op die plek kunnen de dieren zich opwarmen. Verder zijn er wat diagonale en rechtopstaande takken/bamboe -waar de dieren een duidelijke voorkeur voor lijken te hebben-.


Terrarium voor Phelsuma standingi

De bakken richt ik altijd in volgens hetzelfde basisprincipe. Per soort worden er vervolgens aanpassingen gedaan. Zo krijgen grote soorten (zoals Phelsuma standingi) dikkere bamboestammen en een robustere inrichting dan kleine(re) soorten.


rots-terrarium met stenen en flagstones voor Phelsuma barbouri

» Terrariumklimaat

temperatuur
Als verwarming gebruik ik spotjes die zijn geschakeld met een tijdklok. De spotjes branden s'ochtends anderhalf uur en in de namiddag nog een uur. Met warme dagen (dus eigenlijk de hele zomer) zijn de spotjes uitgeschakeld.

Bovenin de bakken is de temperatuur overdag 27 °C en onderin 23 °C. Onder het spotje kan de temperatuur oplopen tot 35 °C. s' nachts koelt het af tot kamertemperatuur (22 °C in de zomer tot 15 °C tijdens koude winternachten). De bakken die bovenin de stelling staan zijn het warmst (kan wel 5 graden verschillen met de onderste bakken).
In de winter zijn er dagen dat de temperatuur in de bakken maar net de 24 graden celcius haalt.

belichtingsduur
Voor Phelsuma`s is een goede verlichting erg belangrijk.
Elders op deze site is te lezen welke verlichting ik gebruik.
De TL`s branden in de winter 10 uur en in de zomer (maart-oktober) 13 uur per dag. Met extreem heet weer wordt alle verlichting uitgeschakeld.

vocht
Ik sproei mijn bakken elke dag handmatig met lauw leidingwater. Daarvoor gebruik ik een Gardena drukspuit. Het met de hand sproeien kost meer tijd –vergeleken met automatische beregening- maar je hebt totale controle over de hoeveelheid water die in een bak verneveld wordt. Alleen bij soorten die erg vochtbehoeftig zijn staat een waterbakje in het terrarium.


Ik leg altijd een steen in de waterbak zodat de dieren er makkelijk kunnen uitklimmen (vooral belangrijk bij jonge dieren!). Een steen voorkomt ook dat het waterbakje een fruitvliegen-massagraf wordt. Omdat mijn bakken een grote ventilatie-opening hebben zijn ze vrij droog: een uur na het sproeien is vrijwel al het sproeiwater reeds verdampt.
De luchtvochtigheid in de bakken bedraagt ongeveer 70%.

rustperiode
Zoals je uit de tekst hebt kunnen opmaken pas ik een rustperiode toe. Deze loopt van oktober tot maart. Tijdens die periode bedraagt worden de bakken 10 uur verlicht en gaan de spotjes minder vaak aan. Ook sproei en voer ik tijdens die periode minder. De dieren zijn tijdens deze periode inactief en kunnen zich opladen voor het nieuwe kweekseizoen. De overgang van zomer naar wintertijd (en omgekeerd) doe ik geleidelijk over een tijdsbestek van twee weken.

» Voeding & supplementen

Halfwas en volwassen dieren voer ik in de zomer 2 tot 3 per week met insekten. In de winter is dit 1-2 per week. Naast krekels -die het hoofdvoer vormen- geef ik meelwormen, vliegen, fruitvliegen en af en toe weideplankton.

Elk dier krijgt 3-4 krekels per voerbeurt. Het voeren van meerdere kleine voedseldieren ipv enkele grote heeft de voorkeur. Zo voer ik mijn grote(re) hagedissen ook fruitvliegen.


supplementen

phelsuma-papje
2 tot 3 keer per maand geef ik mijn Phelsuma`s Phelsumax of babyvoeding (banaan-mango). Dit doe ik in een flessendop en laat ik 1 dag in het terrarium staan.


supplementen
Tijdens de zomer hebben de dieren steeds de beschikking over een bakje met vermalen sepia en eierschalen.

De vitaminebehoefte van anolissen is erg hoog. Omdat ik geen gebruik maak van UV, moet ik ervoor zorgen dat de dieren middels supplementen worden voorzien in de D3 behoefte.
Ik heb erg slechte ervaringen met het zoveel geprezen Korvimin ZVT reptil. Ik gebruik nu ruim een jaar Calcicare 40+ van 'Witte Molen'. Dat is niet alleen veel goedkoper (€ 6,95 voor 500 gram) maar bevat ook een hoog aandeel vitamine D.
Naast Calcicare gebruik ik calciumcitraat (poeder, verkrijgbaar bij apotheek). Ik bepoeder afwisselend de voedseldieren daarmee(2:1). Dus als ik 3 keer per week insekten voer bepoeder ik 2 keer met calcicare en 1 keer met calciumcitraat.

1 x per week (op dagen dat de beesten voer krijgen) voeg ik vitaminen van FarmoSan (1ml / liter) en een calciummagnesium preparaat (AMOSCAL) (2 ml / liter) toe aan het sproeiwater.

Sinds ik dit regime gebruik heb ik nauwelijks uitval van jongen en ouderdieren. Het spreekt voor zich dat de voedseldieren ook worden voorzien van hoogwaardig voedsel.

» Algemene verzorging

Dagelijks worden alle bakken gesproeid en 2-3 keer per week worden die dieren gevoerd.
Een keer per week geef ik de planten in de bakken water en verwijder ik gele bladeren en worden -als dat nodig is- de planten bijgesnoeid. Iedere week leg ik in elke bak een schijf banaan. Fruitvliegjes en krekels die nog niet opgegeten zijn eten hiervan. De schijf banaan wordt wekelijks vervangen.
1 keer per jaar voor aanvang van het kweekseizoen, dus begin maart, verrricht ik groot onderhoud. Dan wordt de substraatlaag vervangen en worden ook de takken gereinigd of vervangen.


Bij grote soorten zoals Phelsuma standingi vervang ik de bodemlaag elke 2 maanden.

De ruiten reinig ik als het nodig is, hetgeen neerkomt op 2 keer per jaar. Helaas hebben Phelsuma`s de nare gewoonte de ruiten erg te bevuilen waardoor ik bij sommige bakken de ruiten veel vaker moer schoonmaken.

De opfokbakjes voor de jongen worden vaker schoongemaakt, omdat deze vaak snel(ler) vervuilen.
Ik rommel zo min mogelijk in de bakken. De dieren houden van rust en hebben een hekel aan verandering.


» Kweken met Phelsuma`s

Voor de kweek is het belangrijk dat de dieren niet te jong zijn. Met name voor de vrouwtjes geldt dat ze minstens een jaar oud moeten zijn (grote soorten 1,5 jaar) voordat er mee gekweekt kan worden. Als vrouwtjes die nog in de groei zijn eieren gaan leggen heb je een grote kans op rachitis of dwerggroei (omdat de de productie van eieren veel calcium aan het lichaam onttrekt). Ik houd mijn dieren meestal paarsgewijs. Plaats nooit meerdere mannen in 1 bak. De mannen zijn erg territoriaal en tolereren elkaar absoluut niet! Meerdere vrouwen bij 1 man kan wel maar dat gaat ook niet altijd goed. De kweekdieren zitten bij mij het hele jaar door bij elkaar. Soms is het noodzakelijk de vrouw een tijdje in een ander terrarium te plaatsen omdat de man te aggressief naar het vrouwtje toe is (bijvoorbeeld bij P. m. madagascariensis).


koppel Phelsuma madagascariensis grandis "high red"

Bij het koppelen van twee dieren heeft het mijns inziens de voorkeur de vrouw bij de man in het terarium te introduceren en niet omgekeerd. Bij Phelsuma`s klikt het niet altijd tussen twee dieren. Vooral als ze net bij elkaar gezet zijn is het cruciaal om in de gaten te houden of alles goed gaat. Als de dieren gaan vechten of als het vrouwtje erg onderdrukt wordt is het aan te raden de dieren een poosje te scheiden en ze later weer opnieuw te introduceren (bijvoorbeeld in een her-ingerichte bak). Het is belangrijk dat er in het terrarium voldoende schuilplaatsen zijn zodat de dieren elkaar uit de weg kunnen

paring bij Phelsuma sundbergi ladiguensis

eieren
Het kweekseizoen loopt bij mij van maart tot begin oktober. Het aantal eieren per seizoen verschilt per soort maar meestal wordt er om de 2-3 weken een tweeling-ei of los ei gelegd. Eieren van Phelsuma`s hebben een harde schaal en worden meestal in holle bamboe-buizen of tussen planten gelegd.
Gelegde eieren haal ik uit het terrarium en plaats ik in een krekelbakje. In dat krekelbakje ligt een dun laagje vermiculiet met daarop een plaatje piepschuim waar met een hete schroevendraaier uitsparingen zijn gemaakt. Om te voorkomen dat de eieren omrollen worden ze gefixeerd met spelden.


eieren van Phelsuma standingi

incubatie
Omdat het op mijn terrariumkamer vrij warm is maak ik geen gebruik van een broedstoof. Ik laat de eieren op kamertemperatuur uitkomen. Temperatuurschommelingen zijn mijns inziens cruciaal voor de ontwikkeling van sterke jongen.

Gemiddeld komen de eieren na 50-70 dagen uit.
De incubatietijd van eieren die laat in het seizoen gelegd (september-oktober) is langer dan van vroege legsels omdat de temperatuur in de terrariumkamer dan lager is.
Tijdens de koudere winterperiode plaats ik de krekelbakjes met eieren in een leegstaand terrarium. Daar is het wat warmer dan in de kamer zelf.

Anolis en phelsuma eieren incuberen bij kamertemperatuur.


opkweken jongen
Zodra de jongen uit het ei gekomen zijn plaats ik ze in een opfokbakje. De opkweekbakjes zijn eenvoudig ingericht met wat takjes en een kunstplant. De bodembedekking bestaat uit een dun laagje cocospeat of oestergrit. Een horizontaal aangebrachte takje vlak onder de TL doet dienst als opwarmplek. Zo`n horizontale tak is erg belangrijk om te voorkomen dat de jonge dieren -om op te warmen- ondersteboven tegen het glas gaan hangen. De belichtingsduur bedraagt het hele jaar door 12 uur per dag.


net uitgekomen Phelsuma sundbergi ladiguensis

 De jongen krijgen 3 dagen na uitkomst voor het eerst voedsel (de eerste dagen teren ze nog op de dooierzak en eten ze niet). Fruitvliegen en -zodra ze die aankunnen- kleine krekels vormen het hoofdvoedsel. De jongen worden 3-4 x per week gevoerd. De vitamine en mineralen voorziening is hetzelfde als bij de ouderdieren. De opfokbakjes worden dagelijks gesproeid. Alleen met erg warm weer en bij vochtbehoeftige soorten plaats ik een klein waterbakje in het opfokterrarium.

groepshuisvesting jonge Phelsuma standingi

Bij Phelsuma klemmeri en Phelsuma standingi kunnen de jongen (totdat ze halfwas zijn) bij de ouders in het terrarium blijven.

Phelsuma standingi ouders + jongen

Jonge Phelsuma`s zijn erg territoriaal en kunnen het beste apart opgekweekt worden. Dit is echter niet haalbaar (gezien het aantal jongen per jaar). Daarom ben ik genoodzaakt meerdere jongen -van dezelfde grootte / leeftijd- bij elkaar te zetten. Ook combineer ik jonge anolissen vaak met jonge Phelsuma`s. Bij meerdere jongen in een bakje zijn er altijd wel een paar die achterlopen in de ontwikkeling.
Zodra de jongen een maand of 3 zijn mogen ze weg.